“मासे मोसौनि लानजायाव थास्लायस्लाय दावनि खर’खौनो जागोन आं” – चिननि बाथ्रा भाव
एन्ट्र’प्रिन्यरशिपआ गोरलै रावआव, रां एबा धोन बाहायनानै मोनसे गोदान फालांगि फसंनाय जायनि गेजेरजों सोरबा बिथाङा गावनि सोरजिनाय मुवा-बेसात, services फोरखौ फान्नानै एबा बबेबा मोनसे जेंनाखौ सुजुगाव महर सोलायहोनानै मुलामफा आरजिनो हायो। Entrepreneurs फोरा जेंनाखौ सुजुगाव महर सोलाय होयो। Entrepreneursफोरा गावसोरनि गोदान दिहुन्थाय, गोदान सान्नाय – हनाय, आदब – खायदा, design बायदिफोरखौ बाहायनानै मोनसे समाज, जायगा, हादर, रांखान्थि एबा बुहुमखौनो गुरस्लायहोनायाव गोनां बाहागो लायो। जेरै cab/taxi book खालामग्रा Uber आरो Ola फोरा गारि book खालामनायखौ गोरलै खालामनायजों लोगोसे car serviceखौ धोनि – गोरिब बयनिबो थाखाय मोनहास’नाय खालामबाय आरो बारा गिनांगौ गैयैबो खालामबाय। गोदोनि बायदि जों taxi/cab नागिरनानै हांफ्ला – सिफ्ला जानो गोनां गैला। Entrepreneursफोरा गोदान आद’ब – खायदा, सान्नाय – हनाय, सोलोफोरजों बुंफ’बनाय जायनि गेजेरजों खामानिफोरखौ एसेल’ समाव साबसिनै मावनो हायो आरो बांसिनै दिहुन्नो हायो। Entrepreneurs फोर सोमजिहोनो एबा बिसोरखौ थुलुंगा होनो थाखाय नांगौ जानाय आब’हावा (entrepreneurial ecosystem) फोरा बुहुमनि रांखान्थि आरो खामानिनि सुजुग सोरजिनायाव गोगोमैनो गोहोम खोख्लैदों। गुबुन गुबुन हादरनि सरकारफोरा बेखायनो Entrepreneurial ecosystem बानायनो एबा entrepreneursफोरनि जौगानायखौ थुलुंगा होनो थाखाय गाव – गाव हादरनि बिथांखिफोरआव सोलायनाय लाबोदों।
मुंख’जाथाव बर’नि entrepreneursफोरनि मादाव तेनजिं बड’सा जायनि साहा बागानखौ Wildlife Friendly Enterprise Networkआ बुहुमनि मोनसेल’ एबा बयनिख्रुइबो सिगांसिन मैदेरनि ख’हा खालामै (elephant friendly) साहा बागान होन्नानै ग’नायथि होदों। बुहुमाव लाख – लाख साहा बागाननि बिगोमाफोर दं नाथाय बेफोरनि मादाव तेनजिं बड’साया सासेल’ ओरैबायदि साहा बागाननि बिगोमा जाय गावनि साहा बागानाव मैदेरफोरनि एबा हाग्रानि जिब – जुनादफोरखौ होबथायालासै गावनि बागानखौ ग्रोमग्रोमै जौगाहोलांदों आरो बिथांनि बेबायदि बयनिख्रुयबो आलादा सिनायथियानो बिथांखौ गावनि brand सोरजिनायाव हेफाजाब होदों। तेनजिं बड’साया बुहुमनाङैनो सिनायजायो आरो बिथांनि साहा बिलाया ब्रिटेइन, आमेरिका, केनाडाफोर बायदि जौगा हादरफोरावबो अनसायजादों। आथिखालाव बिथांया स्निजिनिबो बारा सुंबुंफोरनो आरजिनायनि लामा दिहुन्ना होनो हादों।
बेबायदिनो, जाय समाव बांसिन गोनां गिदिर नख’रनि बिमा – बिफाफोरा सरकारजों सामलायजानाय बर’ बिजोंनि फरायसालिफोराव मोजां सोलोंथाय होनो हायैनि थाखाय फोथायनाया खम जालांनो हमो थिख बे समावनो इउ एन अकाडेमिया (गिबियाव क’कराझारआव) बर’ बिमा – बिफानि बर’ बिजोंनि सोलोंथायनि सायाव फोथायनायखौ लाबोफिन्नो आगान सुरबोनायसै। सोरबा बिगोमाजों सामलायजानाय बर’ बिजोंनि मोजां फरायसालि गायस’न्नानै आरो मोजां – मोजां फरायसाफोर दिहुन्नानै इउ एन अकाडेमिया खालि बर’ राव अनसायग्राफोरनि फोथायनायखौल रैखा खालामाखै बिजों लोगोसे इउ एन अकाडेमिया गुबुनफोरनि थाखायबो गोबां आरजिनायनि लामा दिहुन्नानै होनो हादों। इउ एन अकाडेमिनि बाख्नायथाव फिथायखौ नुनानै बर’फोरजों बुंफबनाय बांसिन जायगायावनो दिनै इउ एन अकाडेमिनि दालायफोरा (franchisee) नुजाबोदोंसै।
आरो आसामनि क’कराझार, बङाइगाव, दुधनै, गुवाहाटि बायदिफोराव थानाय बाजै रेस्ट’रान्ट (एबा ह’टेल)नि सोमोन्दै सोर मोनथिया? बर’नि जानाय मोनग्रा रेस्ट’रान्टफोरनि मादाव बाजैआनो बयनिख्रुयबो गिबिसिन आरो उथ्रिसारसिन रेस्ट’रान्ट होन्नानै सान्ना लानो हायो। बाजैआ लासैयैनो गावनि गसंनाय हाखौ गोगोम खोम्था खालामनानै बङाइगाव आरो क’कराझारनिफ्राय आसामनि गुबुन – गुबुन बर’फोर थानाय जायगासिम लासैनो दालाय फेहेरलांनो हाबाय आरो गोबां सुबुंनो थोजोंयै एबा खेंसालियै आरजिनायनि लामा दिहुन्नानै होबाय।
जदिअ बे मोन्थामबो फालांगिफोरा गुबुन गुबुन ख’थानि – मोनसेया organic साहा, गुबुना सोलोंथाय आरो थामथिया रेस्ट’रान्ट – मोनसे आखुथाय जायखौ बिसोर मोनथामनावबो नुनो मोनो बेनो जाबाय बिथांमोना जेंनाखौ सिनायनानै बे जेंनाखौ गावसोरजों लोगोसे बयनिबो थाखाय सुजुग बानायनानै होदों। बुहुमनि लाख – लाख साहा गायग्राफोरनि मादाव तेनजिं बड’साया बयनिख्रुइबो आलादासिन होन्नानै बुहुमनाङै सिनाय जायो मानोना बिथांया मोन्दांदोंदि फालांगि गायस’न्नो थाखाय सुबुं माहारिया जिब – जुनादफोरनि जायगाखौ सिख’लायनाङा एबा गोरलैयै गुबुंले जानाय मिथिंगायारि सोरबिथिंखौ (ecosystem) फोजोबस्रांलायनाङा। जोबथारनायाव बेनो बिथांनि ब्रेन्डनि सिनायथि जाहैनायसै आरो बुहुमनि सुबुंफोरा जाय जाय मिथिंगायारि ख’हा खालामालासै जौगानाय (sustainable development) लुबैयो बिथांमोनहा बड’सा बिथांनि दिहुन्थायखौ बायग्रा जाहैनायसै। इउ एन अकाडेमि आरो बाजै रेस्ट’रान्ट (एबा ह’टेल) मोनहाबो जेंनाखौ सिनायनानै फिन्नाय लानानै ओंखारबोनायसै। इउ अन अकाडेमिया बर’ बिमा – बिफाफोरनि बर’ बिजों सोलोंथायनि सायाव गोमालांनाय फोथायथिखौ सुफुंफिन्नो जोनोम जायो। बाजै गायस’नगिरिफोरा हमनो हादोंदि बर’नि उथुमाय क’कराझार, बङाइगाव बायदि जायगाफोरावनो बर’फोरनि जाग्रा मोनग्रा मोजां रेस्ट’रान्ट गैया। बे लांदांथिखौ सुफुंनो बाजै रेस्ट’रान्ट आरो बिनि दालायफोरखौ गायसन्नाय जानायसै। बाजै आरो बिनि दालायफोरा खालि बर’फोरनि गेजेरावल’ मुंदांखाल’ नङा बिथांमोना गुबुन हारिनि सुबुंफोरनि गेजेरावबो बर’नि जाग्राफोरखौ (Bodo cuisine) सिनायथि होदों एबा मुंदांखा खालामदों। बिथांमोननि आसामनि गुबुन – गुबुन जायगाफोर जेरै गुवाहाटिफोर बायदि जायगाफोराव गावसोरनि दालाय फेहेरनायजों लोगोसे बर’नि जाग्रा, हारिमु आरो सिनायथिफोरखौबो फेन्द्लासारनानै होदों।
BTR आरो बर’ समाजा दिनै गोबां जेंना – जेंसिजों बुंफ’बनानै दं आरो बैफोरखौ बोस्रांनो जोंनो तेनजिं, इउ एन अकाडेमि आरो बाजैमोन बायदि गोबां entrepreneurial बर’ लाइमोनफोर नांगौ जादों जायफोर लाइमोनफोरा बैफोर जेंनाफोरखौ गावनि, गुबुननि आरो हालामनि सुजुगाव महर गुरस्लायहोनो हायो। थोजासे रांनि अ’भाबआव BTR सरकारनि थाखाय बैफोर गासैबो जेंनाखौ माखासे समनि गेजेराव सुस्रांजोबनाया थारैनो गोब्राब। नाथाय BTR सरकारा नांगौबायदि MSMEs (Micro, Small and Medium Enterprises) एबा startup नि थाखाय ecosystem बानायनानै होनो हायो, सुबुंफोरा जाहाते गावसोरनि सानबोलाउरि, सोरजिलु गोहो आरो सोलो बाहायनानै बैफोर जेंनाफोरखौ सुस्रांनो हायो। सरकारनि नाजानाय आरो बिथांखिफोर (policy direction) गैयालासै entrepreneurial culture एबा mindset आ गासैबो ओनसोलावनो हारसिङै सोमजिखांनाय नङा। BTR एबा बर’ समाजनो दिनै ओरैबायदि बिथांखिफोर नांथारसिगौ जाय जोंनि समाजारि आरो माहारियारि सान्नाय – हनाय, आसार – खान्थिफोरखौ गुरस्लायहोनानै entrepreneurial mindset आरो ecosystemनि जोनोम होनो हायो। एन्ट्र’प्रिन्यरशिप जौगानाया गासिबो राजखान्थि हानजानि आरो सरकारनि एजेन्डाफोरनि मादाव बयनिख्रुयबो जौसिन जायगा मोन्नांगोन। बुहुमनि गुबुन – गुबुन हादरफोरा दिनै आयेन, monetary policy, fiscal policy बायदि बिथांखिफोराव सोदांनाय लाबोनानै एन्ट्र’प्रिन्यरशिप जौगानायखौ थुलुंगा होनाय नुनो मोनो जाहाते बुहुमनि गुबुन हादरफोरनि सिगां थानो हायो आरो innovationनि खारथायजों फेर फाथिनो हायो। रांखान्थि आरो बिरोंदामिनफोराव गोहो गोरा आमेरिका आरो चिनआव जोबोर गोजौ थाखोनि startup ecosystemsफोरल’ गैया बेजों लोगोसे गुबुन हादरफोरजों रुजुनायाव जोबोर बांसिन entrepreneursफोरबो बै हादरफोराव दं। मोनसे फिसा बिन्दोनिफ्राय entrepreneurial ecosystem सोमजिहोनांगौआ गोरलै हाबा नङा। BTR बायदि infrastructure आरो resource deficit जायगाफोरावथ’ बेयो आरो गोब्राबसिन खामानि। बेयो थारदि जों दासिमाव सिलिकन भेलि, लन्दन, निउ यर्क, बेइजिं आरो बेंगालरफोरबायदि entrepreneurial ecosystem बानायनो हाया आरो बे लिरबिदांनि थांखियाबो बिदि नङादि BTR सरकारखौ बुहुमनि एबा हादरनि innovation मिरु जाहैनाय ecosystem बानायनो खाउलायनाय – जायखौ बयबो मोनथिगौ जोंनि थाखाय दासिमाव हाथावना नङा होन्ना। Innovation hub बानायनो जोंहा दासिमाव गोख्रों venture capitalists, आखा – फाखा मावथि हानजा, culture आरो support system गैया। नाथाय बेबो थारदि फिसा – फिसा enterprise फोर, जाय गाव – गावनि जायगायाव देरहासाद जानो हागोन, बेफोरबायदि फिसा – फिसा enterprise गोबां सोरजिनायनि जोंहा थोजासे गोहो दं। जोंनो खालि नांगौ राजखान्थियारि गोसो जानाय एबा नाजाथाबनाय, मोजां बिथांखि लानाय, आखायाव थानाय धोनफोरखौ नांगौबायदियै बाहायनाय आरो बबे sectorफोरखौ गोनांथि होसिन्नांगौ बेफोरखौ सिनायनाय। मोजां बिथांखि लानानै जिदु सरकारा खामानि मावोब्ला BTRआ इउ एन अकाडेमि, बाजै, तेनजिं बड’सा बिथांमोन बायदि जौ जौ गुबुन – गुबुन sectorआव जायगानिनो entrepreneurs सोमजिहोनो हागोन। BTC सरकारनि नाजानायाव BTCआ दा गुदि सारिनि infrastructure आरो समाजारि – रांखान्थियारि जौगानायानि बेलायाव इसेब्लाबो गोगगानो हासै। नाथाय समाजारि – रांखान्थि जौगाथायाव इसेब्लाबो जाखाबाय होन्नानै आराम थानायनि जेबो जायगा गैया। Entrepreneurial ecosystem सोरजिनायाव नांथारगौ जानाय infrastructure फोर जेरै – एन्ट्र’प्रिन्यरशिपखौ थुलुंगा होथावथाव बिथांखि, राङारि हेफाजाब (venture capitals, incubators, angel investors, crowd funding, etc), आब्रुथि गोनां सोलोंथाय, सोलो जौगाहोनाय (skill development), entrepreneurial culture, support system आरो हाथाय (market), बेफोरखौ जौगा मान खालामनायाव सरकारा गोसो होथारनांसिगौ। माखासे फोसाब्थायनि फिथायखौ मोनजानो गोबां बोसोर नांनो हागौ। बेबायदि बेलायाव, BTC एबा BTR सरकारा माखासे गोनांथार infrastructure जेरै – incubator, गोदान आरो जाखांफुनाय entrepreneursखौ बोसोन होनो थाखाय गायसन्नाय board, बेफोर गैयैखौ सुफुंथ’नो माखासे हाबाफारि लानो हायो। बेजों लोगोसे BTC एबा BTR सरकारा फिसा – फिसा entrepreneursफोरखौ मिरु सरकारजों होजानाय गुबुन गुबुन अनसुंथायफोरखौ मोन्नायाव हेफाजाब होनो हायो। बेबायदि खालामोब्ला BTC/BTR सरकारा ecosystem खौ गुदिनिफ्राय खालामनांगौनि गोनांथि फैनाय नङा आरो बेजों लोगोसे मिरु सरकारनि Ministry of Micro, Small and Medium Enterprises जों होजानाय गोबां fund फोरखौ आबुङै बाहायनायाव हेफाजाबबो होनाय जागोन।
बिनि गेजेरावनो, सोलो मोनखानाय हालामनि लाइमोनफोरा मिरु सरकारनि Ministry of MSMEs नि बानजायनायाव गोजाम आरो गोदान entrepreneursफोरनो अनसुंथाय होनाय बायदिसिना बिथांखिफोरनि हेफाजाब लानो हायो। भारतनि GDP नि 29 जौखोनदोनिबो बारा बाहागोयानो MSME sectorजों दाजानाय आरो भारतनि सुबुंफोरनो साख्रि होनायनि मोनसे गोनांथार फुंखा। मिरु MSMEनि मन्थ्रि नितिन गाडकारि बिथांआ MSMEनि भारतनि GDP नि सायाव थानाय बिहोमाखौ 50 जौखोनदोसिम लांनायनिबो खोथा होदों। फैगौ बोसोरफोराव MSME sectorआ बेखायनो मिरु सरकारनिफ्राय जोबोर गोनांथि मोनगोनखौ मिजिंथिनो हायो आरो बेफोर grass root level आव गोबां सुजुग लाबोनानै होफैनो हागौ। MSME sectorखौ जौगाहोनो थाखाय भारत सरकारा गोबां बिथांखिफोर दंखासै। सोलोंथाय गोनां आखा – फाखा BTRनि लाइमोनफोरा, जाय जायहा फिसा फालांगि गायसन्नो मोजां ideasफोर दं आरो सिमां रन्सायदों नाथाय रां एबा गुबुन logistics फोरखौ मोनहास’नो हायैनि थाखाय थाबथाना दं, बिथांमोना आगोलनि Union Finance Minister Arun Jaitley बिथांजों 2018 माइथायाव गायसनजानाय ‘MSME Business Loans in 59 Minutes’ portal www.psbloansin59minutes.com नि गेजेरजों business loans (term loan/ working capital loan) बायदिनि थाखाय आर’ज बिलाय ग’थायनो हागोन। गायसनजाहां आरो थाखानाय enterprise फोरा बे बिथांखिनि गेजेरजों 5 कौटिसिम दाहार लानो हायो। बयजोंबो मोनथिजानाय गुबुन मोनसे मिरु सरकारजों होजानाय MUDRA (Micro Units Development & Refinance Agency Ltd) loan खौ Pradhan Mantri MUDRA Yojana (PMMY)बिथांखिनि गेजेरजों non-corporate, non-farm small and micro enterprises फोरनो होनाय जायो। गायसनजाहां एबा थाखानाय enterprise आ जेबो collateral एबा security होयालासै 10 लाखसिम रां दाहार लानो हायो। आयजो entrepreneursफोरनो बे दाहारखौ बाङायसिन सुतआव होनायबो जायो। Ministry of Micro, Small and Medium Enterprises आ Small Industries Development Bank of India (SIDBI) जों लोगो लानानै MSMEs फोरनि थाखाय बानायनाय Credit Guarantee Scheme खौ मावफुंनो थाखाय Credit Guarantee Fund Trust for Micro and Small Enterprises (CGTMSE) खौ दानानै होनाय जादों। बे बिथांखिनि गेजेरजों गायसनजाहां आरो थाखानाय enterprisesफोरा collateral होयालासैनो 1 कौति सिम दाहार लानो हायो। MSME खौ थुलुंगा, हेफाजाब आरो जौगाहोबोनाय बिफान – National Small Industries Corporation (NSIC) नि बानजायनायाव थानाय गोबां बिथांखिफोरा MSME फोरखौ रां एबा raw materials जगायनायाव, marketing, बिरोंदामिनारि हेफाजाब आरो बायदि बायदि logistics बिथिंफोराव हेफाजाब होयो। बिनि अनगायैबो MSME खौ थुलुंगा होनो, जौगा होनो थाखाय मिरु सरकारजों लाजानाय गोबां बिथांखिफोर दंबावो। नांगौखिनि हेफाजाब बायदिफोरा दंजोबखासै, दा जोंनि रोंखा – राखा, जौगानो लुबैनाय, माबा मोनसे ओंथि गोनां मावनो सिमां फिसिनाय लाइमोनफोरनि सायावसै आवगायबोनो, होजाखानाय सुजुगफोरखौ लानानै गावनिनो enterprise गायस’न्नानै गावनिनो boss जानो आरो बेजों लोगोसे हालामनि समाजारि – रांखान्थियारि जेंनाफोरखौ सुस्रांनो।
नाथाय बे लिरबिदांनि गेजेरजों entrepreneurs फोरनि दावबायनायनि लामाया स’नाजों बुंफबनाय होन्नानै नंखाय सावगारि बोनो नाजानाय जायाखै। एन्ट्र’प्रिन्यरशिपनि लामाया हाख’र – हाला, गोजौ – गाहायजों बुंफ’बजोबनाय आरो बांसिन समाव फालांगिफोरा फैमालबो जानो हागौ। नाथाय देरहासाद आरो फेलें जानाय entrepreneurs फोरनि गेजेराव थानाय फारागथिया बेनोदि बिसोर फैमाल जानाय थासारिफोरजों माबायदि मोगा – मोगि खालामो। देरहासाद entrepreneursफोरा खेबसे फेलें जानायाव जोबस्रांनानै थाङा। बिथांमोना फेलें जानायखौ माबा मोनसे सोलोंनायनि सुजुग हिसाबै गनायना लायो, गियानिसिन, सोलो गोनांसिन जायो आरो बै फेलें जानायनिफ्राय मा मावब्ला मोजां जायो आरो माखौ मावाब्ला गाज्रि जाहैनो हागौ इयुनाव बेफोरनि रोंग’थिखौ बिथांमोना सोलोंनानै लायो। फालांगियाव मोनसे बाथ्रा होन्नाय बायदि – “गासैबो दाउदैखौ मोनसे खादायावनो दोनजोबनो नाङा।” – नोंथांनि गासैबो मिजिं, धोन – दौलद, बायदिफोरखौ नोंथांनि मोनसेल’ थांखि एबा खामानियाव बावसोमजोबाबानो जाबाय। नोंथांहा जिदु माबा मोनसे मावनो आरो बेयाव देरहानो थाखाय नांगौखिनि रोंगथि, गोख्रों हाबिला, नाजाथाबनाय गोहो दंखायो, दिंग्राय – दिंसिखौ नाजावनो हानाय गोसोनि आरो आबेगिख गोहो दंखायो, अब्ला नोंथांनिफ्राय रोंसिन – रासिन सुबुंफोरनि सुबुरुन लानानै आरो गावनो गाव उन – सिगां सानै – हयै मोजां थिरांथा लानानै आवगायबोदो नोंथांनि सिमांनि enterprise खौ गायस’नफैदो – नोंथांनि थाखाय अख्रांयाल’ जोबथा सिमा। सोरबा सासेनि बिथोनखौ फालिनानै सलिनाया नोंथांनि थैयावनो गैयाब्ला, नोथांआ सोरनिबा सिंआव थानानै खामानि मावनो मोजां मोनाब्ला, साख्रि नागिरनानै बेसेन गोसा समखौ ओरैनो थांहोयालासै नोथांआ गावनो गावनिनो boss जादो। जेरै चिननि बाथ्रा भावआव बुंदों – “मासे मोसौनि लानजायाव थास्लायस्लाय दावनि ख’र’खौनो जागोन आं“। बिदि सान्नाय – हनायखौसो जोंनि बर’ समाज आरो BTR नो जोबोर नांथारसिगौ जानानै फैबाय।
